سپاس و تشکر
نخستین سپاس و ستایش از آن خداوندی است که بنده کوچکش را در دریای بیکران اندیشه، قطره ای ساخت تا وسعت آن را از دریچه اندیشه های ناب آموزگارانی بزرگ به تماشا نشیند. لذا اکنون که در سایه سار بنده نوازی هایش پایان نامه حاضر به انجام رسیده است، بر خود لازم
می دانم تا مراتب سپاس را از بزرگوارانی به جا آورم که اگر دست یاریگرشان نبود، هرگز این پایان نامه به انجام نمی رسید.
ابتدا از استاد گران قدرم جناب آقای دکتر یعقوبی که زحمت راهنمایی این پایان نامه را بر عهده داشتند، کمال سپاس را دارم.
از استاد عالی قدرم جناب آقای دکتر محققی که زحمت مشاوره این پایان نامه را متحمل شدند، صمیمانه تشکر می کنم.
سپاس آخر را به مهربان ترین همراهان زندگیم، به پدر، مادر و همسر و دختر عزیزم تقدیم می کنم که حضورشان در فضای زندگیم مصداق بی ریای سخاوت بوده است.

دانشگاه بوعلی سینا
مشخصات رساله/پایان نامه تحصیلیعنوان:
اثر القای خلق مثبت بر افزایش امید در بین دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا نام نویسنده: سحر خلیل پورنام استاد/اساتید راهنما: دکتر ابوالقاسم یعقوبینام استاد/اساتیدمشاور: دکتر حسین محققیدانشکده: اقتصاد و علوم اجتماعی گروه آموزشی: روانشناسیرشته تحصیلی:روانشناسی تربیتیگرایش تحصیلی: روانشناسی تربیتیمقطع تحصیلی:کارشناسی ارشدتاریخ تصویب پروپوزال: 28/07/1392تاریخ دفاع:08/07/1393تعداد صفحات: 105
چکیده:
هدف این پژوهش بررسی اثر القای خلق مثبت بر افزایش امید در بین دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا همدان بود. جامعه آماری این پژوهش را کلیه دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا همدان در سال 93- 1392 تشکیل می دادند که تعداد آنها 5580 نفر بود. در این پژوهش حداقل دانشجویان برای هر یک از گروههای آزمایش و گروه کنترل در هر دو گروه A , B 15 نفر انتخاب، برای انتخاب گروه نمونه؛ پرسشنامه امید اسنایدر و همکاران بین 480 نفر از دانشجویان توزیع شد و پس از جمعآوری و تجزیه و تحلیل، افرادی که نمره امید آنها پایین بود جدا شده و از بین آنها 60 نفر به صورت تصادفی انتخاب و سپس به روش تصادفی ساده در چهار گروه مورد مطالعه جایگزین شدند .سپس به آزمودنیهای گروه آزمایشی A مهارت تصویرسازی ذهنی در 6 جلسه و به آزمودنیهای گروه B مهارت جملات مثبت طی 6 جلسه آموزش داده شده و پس از آن از هر 4 گروه پس آزمون(پرسشنامه امید اسنایدر و همکاران) گرفته شد،سپس دادهها با استفاده از شاخصهای آمار توصیفی و نیز تحلیل کواریانس به وسیله نرمافزار SPSS تجزیه و تحلیل شد. نتایج بدستآمده نشان داد که روش القاء خلق مثبت به شیوه تصویرسازی ذهنی و روش القاء خلق مثبت به شیوه خواندن جملات مثبت به طور معنیداری باعث افزایش میزان امید در دانشجویان میشود. همچنین نتایج نشان داد که با وجود اینکه میزان تأثیر القاء خلق مثبت به روش تصویرسازی ذهنی بر افزایش امید، در دانشجویان دختر و پسر تفاوت معنیداری ندارد اما میزان تأثیر القاء خلق مثبت به روش خواندن جملات مثبت، بر افزایش امید، در دانشجویان دختر به طور معنیداری بیشتر از دانشجویان پسر است.واژگان کلیدی: القای خلق مثبت، تصویر سازی ذهنی، جملات مثبت، امید.

فهرست مطالب
فصل اول: کلیات
1-1 مقدمه3
2-1 بیان مسأله4
3-1 ضرورت پژوهش8
4-1 اهداف پژوهش9
5-1 فرضیه‌های پژوهش9
6-1 متغیرها‌ی پژوهش10
7-1 تعاریف مفهومی و عملیاتی متغییرها10
1-7-1 تعریف مفهومی10
2-7-1 تعریف عملیاتی11
فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش
1-2 مقدمه15
2-2 نگاهی بر پیشینه ی امید17
3-2 تعریف امید19
4-2 نظریه امید اسنایدر19
1-4-2 ابعاد امید در نظریه اسنایدر20
1-1-4-2 اهداف20
2-1-4-2 تفکر گذرگاه )مسیر های رسیدن به هدف(21
3-1-4-2 تفکر عامل21
2-4-2 نقش موانع در پرورش امید22
3-4-2 ناامیدی در نظریه امید اسنایدر23
5-2 رشد امید24
6-2 تفاوت امید و خوش بینی25
7-2 خوش بینی، امید و سلامتی26
8-2 راهکارهای تقویت امید27
9-2 اهمیت افکار و اندیشه انسان28
1-9-2 انوع افکار و اندیشه انسان28
2-9-2 افکار مثبت انسان28
3-9-2 افکار منفی انسان29
10-2 نگاهی بر پیشینه خلق و تعریف آن29
11-2 تفاوت خلق و هیجان32
12-2 روش های القای خلق34
1-12-2 تقسیم بندی ثایر از روش های القای خلق34
2-12-2 تقسیم بندی وسرمن(1966) از روش های القای خلق35
13-2 تکنیک های تصویر سازی ذهنی37
14-2 مبانی عملی موضوع پژوهش38
1-14-2 پژوهش های انجام شده در خارج از کشور38
2-14-2 پژوهش های انجام شده در داخل کشور41
فصل سوم: روش پژوهش
1-3 مقدمه45
2-3 روش پژوهش45
3-3 جامعه آماری، گروه نمونه و روش نمونهگیری46
4-3 ابزار گردآوری دادهها47
5-3 روش اجرا و چگونگی گردآوری دادهها47
1-5-3 روش تصویر سازی ذهنی مثبت (روش آموزشی گروه اول پژوهشی)48
2-5-3 روش خواندن جملات مثبت (روش آموزشی گروه اول پژوهشی)49
6-3 روش آماری50
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهها
1-4 مقدمه53
2-4 توصیف دادهها55
1-2-4 توزیع جمعیت نمونه بر اساس جنسیت55
2-2-4 توزیع جمعیت نمونه بر اساس سن56
3-2-4توزیع جمعیت نمونه بر اساس دانشکده سال تحصیلی57
4-2-4 توزیع جمعیت نمونه بر اساس دانشکده محل تحصیل58
5-2-4 آمارهای توصیفی نمرات امید در گروههای آزمایش و کنترل59
3-4 شناسایی دادههای پرت و بررسی نرمال بودن توزیع نمرات متغیرها61
4-4 آمار استنباطی و بررسی فرضیههای تحقیق63
1-4-4 فرضیه 1. القاء خلق مثبت باعث افزایش امید در دانشجویان می‌شود.63
1-1-4-4 بررسی تأثیر القاء خلق مثبت (به شیوه تصویر سازی ذهنی) بر افزایش امید در دانشجویان64
2-1-4-4 بررسی تأثیر القاء خلق مثبت به شیوه خواندن جملات مثبت بر افزایش امید در دانشجویان69
2-4-4 فرضیه 2. تأثیرپذیری امید دختران نسبت به پسران ازروش های القای خلق مثبت بیشتر است.72
1-2-4-4 بررسی تفاوت میزان تأثیر القاء خلق مثبت به شیوه تصویر سازی ذهنی بر افزایش میزان امید دانشجویان دختر و پسر73
2-2-4-4 بررسی تفاوت میزان تأثیر القاء خلق مثبت به شیوه خواندن جملات مثبت بر افزایش میزان امید دانشجویان دختر و پسر77
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
1-5 مقدمه85
2-5 بحث و نتیجه گیری86
3-5 محدودیتهای پژوهش90
4-5 پیشنهادها90
1-4-5 پیشنهادهای پژوهشی90
2-4-5 پیشنهادهای کاربردی91
منابع فارسی93
منابع انگلیسی96

فهرست جداول
جدول 1-4: توزیع فراوانی جمعیت نمونه بر اساس جنسیت55
جدول 2-4: توزیع جمعیت نمونه بر اساس سن56
جدول 3-4: توزیع جمعیت نمونه بر اساس سال تحصیلی57
جدول 4-4: توزیع جمعیت نمونه بر اساس دانشکده58
جدول 5-4: آمارهای توصیفی نمرات امید به تفکیک گروه و آزمون59
جدول 6-4: آمارهای توصیفی نمرات امید به تفکیک گروه و آزمون60
جدول 7-4: آزمون کولموگروف-اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن توزیع نمرات امید در پیشآزمون و پسآزمون گروههای آزمایش و کنترل63
جدول 8-4: تحلیل واریانس برای بررسی همگنی شیبهای خطوط رگرسیون نمرات امید بین گروه تصویرسازی ذهنی و گروه کنترل65
جدول 9-4: نتایج آزمون لون برای بررسی همگنی واریانس نمرات امید بین گروههای تصویرسازی ذهنی و کنترل66
جدول 10-4: میانگین تعدیل شده و خطای معیار نمرات امید در دانشجویان گروههای تصویر سازی ذهنی و کنترل67
جدول 11-4: نتایج تحلیل کواریانس یک متغیره روی نمرات امید بین گروههای تصویرسازی ذهنی و کنترل68
جدول 12-4: تحلیل واریانس برای بررسی همگنی شیبهای خطوط رگرسیون نمرات امید بین گروههای جملات مثبت و کنترل70
جدول 13-4: نتایج آزمون لون برای بررسی همگنی واریانس نمرات امید بین گروههای خواندن جملات مثبت و کنترل70
جدول 14-4: میانگین تعدیل شده و خطای معیار نمرات امید در دانشجویان گروههای خواندن جملات مثبت و کنترل71
جدول 15-4: نتایج تحلیل کواریانس یک متغیره روی نمرات امید بین گروههای خواندن جملات مثبت و کنترل72
جدول 16-4: تحلیل واریانس برای بررسی همگنی شیبهای خطوط رگرسیون نمرات امید بین گروه تصویرسازی ذهنی و گروه کنترل به تفکیک دانشجویان دختر و پسر74
جدول 17-4: نتایج آزمون لون برای بررسی همگنی واریانس نمرات امید بین گروههای تصویرسازی ذهنی و کنترل75
جدول 18-4: میانگین و انحراف معیار تعدیل شده امید در دانشجویان گروه تصویر سازی ذهنی و گروه کنترل به تفکیک دانشجویان دختر و پسر75
جدول 19-4: نتایج تحلیل کواریانس یک متغیره دو راهه روی نمرات امید بین گروه تصویرسازی ذهنی و گروه کنترل76
جدول 20-4: تحلیل واریانس برای بررسی همگنی شیبهای خطوط رگرسیون نمرات امید بین گروه خواندن جملات مثبت و گروه کنترل به تفکیک دانشجویان دختر و پسر78
جدول 21-4: نتایج آزمون لون برای بررسی همگنی واریانس نمرات امید بین گروههای خواندن جملات مثبت و کنترل79
جدول 22-4: میانگین تعدیل شده و خطای معیار نمرات امید در دانشجویان گروه خواندن جملات مثبت و گروه کنترل به تفکیک دانشجویان دختر و پسر79
جدول 23-4: نتایج تحلیل کواریانس یک متغیره دو راهه روی نمرات امید بین گروه خواندن جملات مثبت و گروه کنترل80

فهرست نمودارها
نمودار 1-4: توزیع جمعیت نمونه بر اساس جنسیت56
نمودار 2-4: توزیع جمعیت نمونه بر اساس سن57
نمودار 3-4: توزیع جمعیت نمونه بر اساس سال تحصیلی58
نمودار 4-4: توزیع جمعیت نمونه بر اساس دانشکده محل تحصیل59
نمودار 5-4: میانگین نمرات امید در پیش آزمون و پس آزمون گروه تصویرسازی ذهنی و گروه کنترل60
نمودار 6-4: میانگین نمرات امید در پیش آزمون و پس آزمون گروه جملات مثبت و گروه کنترل61
نمودار 7-4: نمودار جعبهای نمرات امید به تفکیک پیشآزمون و پسآزمون در گروههای کنترل و آزمایش62
نمودار8-4: نمودار پراکنش نمرات پیشآزمون و پسآزمون امید در گروههای آزمایش و کنترل64
نمودار 9-4: نمودار پراکنش نمرات پیشآزمون و پسآزمون امید در گروههای آزمایش و کنترل69
نمودار 10-4: نمودار پراکنش نمرات پیشآزمون و پسآزمون امید در دختران73
نمودار 11-4: نمودار پراکنش نمرات پیشآزمون و پسآزمون امید در پسران73
نمودار 12-4: نمودار پراکنش نمرات پیشآزمون و پسآزمون امید در دختران77
نمودار 13-4: نمودار پراکنش نمرات پیشآزمون و پسآزمون امید در پسران77

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

1-1 مقدمه
بشر به طور طبیعی در طول زندگی در این جهان با نگرانی‌ها و اضطراب‌های1 بسیاری رو در رو بوده و همواره جهت پیروزی بر آن‌ها و از میان بردن عوامل پیدایش آن‌ها کوشیده است. یکی از اهداف پیدایش مجموعه‌ی بزرگ اختراعات و اکتشافات بشر نیز، دست یابی به آرامش و آسایش در زندگی و مبارزه با یأس و ناامیدی2 بوده است. در یکی دو دهه اخیر در بین روان شناسان و دانشمندان علوم انسانی، مثبت اندیشی3 و داشتن نگرشی امیدوارانه نسبت به زندگی، به عنوان یکی از مؤثرترین روش‌های درمان بیماری‌های روانی4 بویژه ناامیدی و افسردگی5(بهاری، 1388)، بسیار مورد توجه قرار گرفته است.
برایرویت6(2004) معتقد است به هر نسبتی که هیجان7 های منفی مانند غم8،خشم9، نا امیدی و بد بینی10 در زندگی کم رنگ تر باشد، قابلیت های شخصی و اجتماعی در کنار آمدن با مشکلات و کنترل فشار های روانی افزایش می یابد. امروزه محققان در یافته اند که نقش امید11 بالاتراز نیروی تسلی بخش در اوج احساس غم زدگی و ناکامی12 است (اسنایدر و لوپز13،2005). امید نقش مقتدرانه و شگفت آوری در زندگی ایفا می کند و در عرصه های گوناگون از موفقیت تحصیلی و شغلی گرفته تا ارتباطات خانوادگی و اجتماعی مزایای فراوانی به همراه دارد(اسنایدر،2000). رشد امید در انسان به میزان زیادی معلول آموزش ها و یادگیری های او در جامعه، خانواده و یا طبقه ای است که وی در آن زندگی می کند.
2-1 بیان مسأله
یکی از عوامل مهم در موفقیت انسان، امید به زندگی است. تا انسان امید به آینده ای مطلوب نداشته باشد، نمی تواند پشتکار لازم را در راه رسیدن به هدف بکار بندد. امید، به انسان اعتماد به نفس می دهد و آدمی در سایه ی آن می تواند از تمامی ظرفیت های خود بهره ببرد همچنان که نا امیدی اعتماد به نفس را از انسان می گیرد و استعدا های او را به مرور زمان از بین می برد. در جوانی، امید می تواند نقش کلیدی در اعمال و رفتار آدمی ایفا کند؛ استعداد ها را شکوفا سازد، اعتماد به نفس را زیاد نماید و آینده را روشنی بخشد. در دنیای امروز سلامت روانی افراد و به ویژه دانشجویان که سهم به سزایی در پیشبرد اهداف یک نظام و یک کشور دارند از مهمترین دغدغه هاست. حوزه‌ی روان شناسی در طول تاریخ بر عوامل تشخیص، درمان و حذف بیماری‌های روانی متمرکز بوده است.
محققین و متخصصین بالینی در سالهای اخیر به جای مطالعه‌ی ضعف‌های بشر به طور فزاینده‌ای بر تعیین نیروهای روان شناختی تأکید دارند که رشد و توسعه‌ی سلامت را در پی دارند. شاخه‌ی جدید علم روان شناسی و دیدگاههای نوین اش در صدد بررسی ظرفیت‌ها و قدرت‌های روان شناختی به جای آسیب شناسی روانی می‌باشند. اعتقاد اساسی روان شناسی مثبت14 این است که ویژگی‌های مثبت قابل اندازه گیری می‌توانند به عنوان سپری افراد را در برابر حوادث نا مطلوب و عوامل خطر زا15 محافظت نمایند(مستن وکاوس وورث16، 1998؛ راتر17، 1999) و لذا بررسی کیفیت‌های مثبت افرادی که چنین معیارهایی را دارا هستند می‌تواند به طور مستقیم در رسیدن به این امر محققین را یاری می‌رساند(سولدو18 و هونبر19، 2004) که امید یکی از سازه‌های شناختی – انگیزشی20 است که در این زمینه مورد تاکید قرار گرفته است(اسنایدر،شین21 و لوپز، 2007). مکینز(2001) شادی22 را اساسی ترین هیجان مثبت و امید را مهمترین زیر مجموعه شادی می‌داند(به نقل از خلجی،1386). اسنایدر، چیونز و سیمپسون23 (1997) نظریه‌ی انگیزشی‌ای ارائه دادند که بر متغیر انگیزشی – شناختی امید متمرکز است. اسنایدر(2000) امید را، متغیر فردی ای که در جریان ارزیابی ظرفیت‌های وابسته به هدف پایدار می‌ماند، تعریف می کند؛ هر چند که تحت تأثیر عواملی مانند مشاوره24 و آموزش در سطوح مختلف تغییر می‌پذیرد(به نقل از برکمن و لیبرمن25، 2009). در این نظریه امید از دیگر متغیرهای انگیزشی – شناختی مانند خوش بینی26 و خود کفایتی27، متمایز می‌شود(اسنایدر، 2000).
تئوری اسنایدر سه مؤلفه‌ی اصلی را در بر می‌گیرد: اهداف28، گذرگاه29 و کارگزار30. اهداف کوتاه، میان و بلند مدت سنگ بنای این نظریه است(اسنایدر، 2000). گذرگاه‌ها، توانایی موجود افراد را در راه‌های عملی معطوف به هدف نشان می‌دهند(اسنایدر، راند و سیگمون31، 2002)، که از طریق گفتار درونی32، مشخص می‌شود. افرادی که سطح امید بالایی دارند اغلب دارای گذرگاه‌های چندگانه هستند. وجود گونه های مختلف گذرگاه، زمانی اهمیت پیدا می‌کند که افراد با موانعی در راه نیل به اهدافشان مواجه شوند(اسنایدر، کروسون، 1998؛ به نقل از اندرسون و گالین اسکای33، 2006). کارگزار، یک مؤلفه‌ ی انگیزشی است که توان شروع، تداوم و تلاش لازم برای پیگیری گذرگاه خاصی را تضمین می‌کند. کارگزار نیز با گفتارهای درونی نمایان می‌شود. در نظریه‌ امید، دنبال کردن اهداف، هیجان مثبت را فرا می‌خواند و شکست در رسیدن به اهداف، منجر به هیجان منفی می شود(ادواردز و استواک34، 2007). در تئوری اسنایدر و مطالعات پیشین، این انتظار وجود دارد که سطوح بالای امید موجب افزایش رضایت از زندگی و نیز کاهش آسیب‌های روانی می شود(الیوت، ویتی، هریک و هافمن35، 1991).
به طور کلی پژوهش‌ها نشان می‌دهد که امید از مولفه‌های سلامت روان36 است. نلون، مارو و فردریک سون37(1993) نشان دادند که خلق مثبت38 دارای مزایایی است که امید را افزایش می‌دهد و منجر به سلامتی و بهزیستی می‌شود. افراد تقریبا روزی هزار دقیقه بیدارند ولی در مقدار کمی از این زمان، هیجان‌هایی چون خشم، ترس39 یا شادی را تجربه می کنند. در مقابل، آنچه را که آنها معمولا احساس می‌کنند، خلق است که احساس هیجانی پایدار ناشی از پیامد رویدادها می باشد. تظاهر خارجی و تجلی بیرونی با علایم فیزیولوژیک این احساس هیجانی را عاطفه40 می‌نامند(جرج41،1996).
اولین روشی که برای القای خُلق مثبت42 به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفته، توسط ولتن43 ابداع شد. در روش وی از آزمودنی ها خواسته می شود جملاتی را به طور آرام بخوانند و سپس با صدای بلند فهرستی از جملاتی نظیر ” من واقعاً احساس خوبی دارم” را بارها تکرار کنند(ولتن، 1968). بعد از روش ولتن، ثایر44(1989) القای خلق را به 4 طبقه اصلی تقسیم نمود:1- روش های تلقین به خود45 و هیپنوتیزم: این روش القا، مشابه تلقین های هیپنوتیک است. به طور کلی در این روش ها افکار و شناخت های فرد، هیجان های اورا تحت تاثیر قرار می دهند.2- القای خلق توسط موسیقی و فیلم: در این گونه روش ها از موسیقی و قطعه های تصویری با موضوع های هیجانی استفاده می شود. لازم به ذکر است که ثایر در تقسیم بندی خود استفاده از چهره ها و تصویر سازی ذهنی را به منظور القای خلق نیاورده است اما امروزه می توان این روش ها را در طبقه فیلم و موسیقی قرار داد(دوستکام و همکاران،1389).3- روش های القای خلق در محیط طبیعی: ویژگی عمده این روش ها این است که آزمودنی از هدف آزمون آگاه نیست و در شرایط طبیعی و روزمره مورد مطالعه قرار می گیرد.4- القای خلق توسط دارو، تمرین و استرس: در این روش ها از استرس زاها مانند سر و صدا، شوک برقی، امتحان و حملات کلامی برای ایجاد استرس، ترس و دیگر حالت های خلقی منفی استفاده می شود. اگر چه تغییر خلق توسط داروها نیز ایجاد می شود، اما امروزه دیگر به دلیل لزوم رعایت اصول اخلاقی در پژوهش ها به کار نمی روند(ثایر،1989).
خلق می‌تواند بالا یا پایین باشد. کسانی که خلق بسیار بالا دارند، ممکن است حالت انبساط خاطر، پرش افکار، کاهش خواب، اعتماد به نفس کاذب و افکار بزرگ منشانه نشان دهند. در مقابل کسانی که خلق بسیار پایینی دارند، ممکن است نشانه‌های کاهش انرژی و علاقه، احساس گناه، اختلال در تمرکز، بی اشتهایی، افکار مرگ و خودکشی را نشان دهند. بنابراین سطح بهینه ای از خلق مد نظر است(ایروانی،2004).
امید می‌تواند به طور مستقیم بر عملکردهای جاری فرد اثر گذاشته و او را دچار تحول رفتاری نماید. اگر امید یک سازه ی روان شناختی باشد، خلق مثبت می‌تواند باعث افزایش آن شود. با توجه به این مطلب، شناخت عوامل تأثیر گذار بر سازه‌ی امید، می‌تواند در هدایت رفتارها، آموزش صحیح و اثرگذار برای تمامی نهادهای مرتبط با دانشجویان، آموزش و پرورش و آموزش عالی، مؤثر باشد. لذا پژوهش حاضر به دنبال پاسخگویی به این پرسش است که، چگونه می‌توان از طریق القای خلق مثبت امید را افزایش داد؟
3-1 ضرورت پژوهش
اهمیت امید در ارتباط‌های بین فردی و نقش مؤثر و سازگارانه آن در تعامل‌ها و مهارت های اجتماعی و رویارویی با مسائل زندگی و نیز فراوانی رفتارهای یاس و نومیدی در بین افراد جامعه (اوینگ باوز46،1999) و ارتباط آن با ترس، اضطراب و بی کفایتی اجتماعی(اوینگ باوز و اسنایدر، 2000) از جمله عوامل مهم روی آوری به پژوهش در زمینه‌ی امید می‌باشد و تأثیر مستقیم آن در عزت نفس، اعتماد به نفس، خودپنداره مثبت (میکائیل47،2000) و در کل سلامت و بهداشت روانی(اسنایدر، 2005)، ضرورت پرداختن به آن را توضیح می‌دهد. همچنین آموزش شیوه های‌ افزایش امید در دانشجویان از مشکلات روانی- اجتماعی پیشگیری کرده که این امر خود موجب کاهش آسیب‌های اجتماعی و در کل منجر به افزایش بهداشت روانی جامعه می‌گردد. بنابر یافته ها و شواهد عینی، دانشجویان همدان از نظر ویژگی های عدم سلامت روان مانند افسردگی در وضعیت نامطلوبی قرار دارند(یعقوبی و محققی،1390). دانشجویان درگیر مسائلی چون تغییرالگوی آموزش، رشته تحصیلی، تغییرات بلوغ و تحولات شناختی هستند که اگر در این بین، امیدشان را نیز از دست دهند، دچار خسران خواهند شد که می توان با شناخت روش‌های افزایش امید به یاری آنان شتافت.
4-1 اهداف پژوهش
هدف کلی
• شناسایی تأثیر القای خلق مثبت بر افزایش امید در بین دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا همدان.
هدف جزئی
• شناسایی تفاوت تأثیرپذیری امید دختران وپسران در بین دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا همدان.
5-1 فرضیه‌های پژوهش
• القای خلق مثبت باعث افزایش امید در دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا همدان می‌شود.
• تأثیرپذیری امید دختران نسبت به پسران ازروش های القای خلق مثبت بیشتر است.
6-1 متغیرها‌ی پژوهش
الف- متغیر مستقل: در این پژوهش متغیر مستقل عبارت است از روش‌های آموزشی القای خلق از طریق جملات مثبت و تصویر سازی ذهنی48 مثبت.
ب- متغیر وابسته: در این پژوهش متغیروابسته سازه‌ی امید می‌باشد.
ج- متغیر تعدیل کننده: جنسیت در دو سطح دختر و پسر.
د- متغییر کنترل: در این پژوهش متغیر کنترل مقطع تحصیلی می باشد که شامل دانشجویان مقطع کارشناسی می شود.

7-1 تعاریف مفهومی و عملیاتی متغییرها
1-7-1 تعریف مفهومی
امید: از نظر اسنایدر، امید فرایندی است که طی آن، فرد هدف های خود را تعیین می کند، راه کار هایی برای رسیدن به آن ها می سازد و انگیزۀ لازم را برای اجرای این راه کار ها ایجاد و در طول مسیر حفظ می کند( اسنایدر، 1994).
القای خلق: روشی که در آن با فعالیتی خاص و یا ایجاد موقعیتی ویژه موجب تغییر در خلق می گردند که این تغییر خلق با روش های گوناگونی از قبیل روش ولتن، هیپنوتیزم، آرامش دهی، داروهای روان گردان، تصاویر ویژه، موسیقی و…. صورت می گیرد(دیویدسون49،2003).

2-7-1 تعریف عملیاتی
امید: از نظر عملیاتی میزان نمره‌ای که دانشجویان در مقیاس سنجش امید اسنایدر دریافت می‌کنند.
القای خلق: به منظور القای خلق مثبت از دو روش تصویر سازی ذهنی مثبت و خواندن جملات مثبت در طول شش جلسه آموزشی برای هر روش استفاده شده است.

1-2 مقدمه
متخصصین بالینی در سال های اخیر به جای مطالعه ضعف‌های بشر، به نیروهای روان شناختی که رشد و افزایش سلامت روان را در پی دارند، تاکید دارند. شاخه جدید علم روان شناسی، تحت عنوان روان شناسی مثبت، درصدد بررسی ظرفیت‌ها و قدرتهای روان شناختی، به جای آسیب شناسی روانی می‌باشد. اعتقاد اساسی روان شناسی مثبت این است که ویژگی‌های مثبت قابل اندازه گیری می‌توانند به عنوان سپری افراد را در برابر حوادث نامطلوب محافظت نمایند(مستن وکاوس وورث، 1998؛ راتر، 1999). یکی از مسائلی که در تأمین بهداشت روانی فرد مؤثر است،‌ امیدواری است. امید می‌تواند به هنگام گرفتاری به فرد کمک کند، همان گونه که فعالیت و پیروزی افراد در موقعیت‌های دشوار و ظاهراً غیر ممکن، موجب تقویت روحیه آنان می‌شود.
احساسات ظرف چند دقیقه نمایان شده و سپس کاهش می یابند؛ اما خلق که وضعیت عاطفی پایداری است، برای ساعت‌ها و یا حتی روزها، باقی می ماند. محققان دانشگاه میشیگان اظهار می‌دارند که خلق منفی به ‌طور متوسط از هر 10 روز، سه روز به سراغ ما می‌آیند. تقریبا ۲ درصد مردم هر روز شاد هستند در صورتی که حدود ۵ درصد افراد، از هر پنج روز، چهار روز خلق منفی را تجربه می کنند.. پژوهشگران، متوجه شده‌اند که مردم در کشورهای گوناگون، شیوه های متفاوتی را برای تغییر خلقشان به کار می‌برند: گوش‌دادن به موسیقی، صحبت با یک دوست، پیاد‌ه‌روی، تلاش برای رفع مشکل، خوردن، عبادت، نماز و خرید. تفاوت‌های جنسیتی در مدیریت حالات درونی وجود دارند(لانگ، بردلی و کاتبرت،50،2005). مردان به‌طور معمول برای تغییر حالات خلقی خود از سیگار استفاده می‌کنند. زنان بیشتر به صحبت با افردی که بتوانند به آنها کمک کنند می‌پردازنند یا به فکر می‌افتند که چرا این حس بد را دارند. یادگیری روش‌های موثر تنظیم خلق و خو می‌تواند به مردان و زنان کمک کند تا خود را از ورطه ناامیدی بیرون بکشند(همان منبع). هیجانات که محصول حوادث خوشایند و ناخوشایند زندگی روزمره ی ما و پدیده‌هایی دفاعی هستند، پس از گذشت زمان به صورت خلق های مثبت و منفی ماندگار، خود را نشان می دهند. بر اساس پیش‌بینی محققان بین‌المللی در سال 2020 میلادی، اختلال افسردگی جزء شایعترین اختلالات می باشد، به همین جهت اغلب کشور‌های توسعه‌یافته، برنامه‌های سرورآفرین و نشاط‌زایی را در تمامی رفتار‌های خانوادگی، شغلی و اجتماعی جوامع خود گنجانده‌اند و تلاشی روزافزون جهت کاهش تنش و آرامش اجتماعی دارند. امید آنکه که کشور ما نیز، از این قافله حرکت علمی، در راستای گسترش سلامت اجتماعی، غافل نماند.
2-2 نگاهی بر پیشینه ی امید
در علم روان شناسی سالیان سال، دیدگاه‌های سنتی ، روانکاوی51، رفتار گرایی52 و … غالب بوده است و ‌تقریباً روان شناسان بر آسیب شناسی رفتار، عملکرد و درمان متمرکز بوده اند،‌ شکل گیری انجمن‌های روان شناسی و روانپزشکی و تألیف کتبی چون مجموعه نشانگان بالینی اختلالات روانی53 و نیز توسعه بیمارستان های روانی گواهی آشکار بر این مدعاست. در قرن بیستم میلادی محقق و روان شناس آمریکایی، مارتین سلیگمن54 ناخرسندی خود را از این تئوری های غالب ابراز کرد.
وی اذعان کرد که بشر کلکسیونی از درد، رنج ، غصه و بیماری‌های گوناگون نیست، بلکه دیدگاه‌های خوشبینانه تری برای تبیین رفتار آدمی می‌توان یافت. این آغاز حرکتی به سوی روان شناسی مثبت بود. سلیگمن وسیزن میهالی55(2000) بر این باورند که هدف روان شناسی مثبت، حرکت از دیدگاه تکراری آسیب شناسی غالب، به سمت تمرکز بر شیوه‌های ایجاد توانمندی‌های مثبت56 و صفاتی57 است که افراد، سازمان‌ها و جوامع را قادر به شکوفایی و موفقیت می‌سازد.
موضوعات روان شناسی مثبت شامل سلامت58، لذت59، شادی،‌ امید و …است و در سطح فردی شامل ویژگی‌های شخصی مثبت، ظرفیت عاشق شدن و دوست داشتن، شجاعت، شهامت، مهارت‌های بین فردی60، توانمندی‌های زیبایی شناسی61، بخشش62، گذشت، نوع دوستی 63و خردمندی64 است و در نهایت در سطح گروهی شامل مسئولیت پذیری65، شهروند خوب بودن،‌ تحمل66، وجدان کاری 67و … می‌باشد(گیلهام و سلیگمن، 1999، به نقل از سلیگمن و سیزن میهالی، 2000).
مبحث امید در حوزۀ روان شناسی، سال ها مورد بی توجهی قرار گرفته بود. با اینکه ایده ی امید ازآغاز آفرینش آدمی وجود داشته است، بررسی علمی آن پیشینه ای چندان طولانی ندارد. در سال های 1950 تا 1960، امید به شکل رسمی و با رو یکردی علمی بررسی شد و برخی افراد مانند فرانک و سمینتون68 به این نتیجه رسیدند چنانچه افکار و هیجان های منفی، موجت تضعیف سلامت روان شوند، می توان از فرایند های مثبتی مانند امید به عنوان متغیری برای افزایش سلامت روان انسان ها استفاده کرد. در این دوره، روان شناسی سلامت هم رشد خود را آغاز کرد و کم کم روح زمان نسبت به امید و سازه های مشابه آن آماده شد؛ بسیاری از محققان در رشته های مختلف از پرستاری گرفته تا روان شناسی و… نظریه هایی دربارۀ امید عرضه کردند. از آنجا که این افراد از پژوهش های یکدیگر آگاه نبودند، دیدگاه یا نظریه ای منسجم وجود نداشت تا درباره ی آن تحقیقی صورت گیرد. اسنایدر از جمله کسانی بود که به درخواست منینگر69، امید را به شکل علمی بررسی کرد تا اینکه در سال 1990 میلادی، نظریه خود را با عنوان نظریه امید مطرح کرد. پس از آن، این سازه مورد توجه محققان و متخصصان قرار گرفت(اسنایدر،2000 ). اسنایدر 23 عنوان کتاب در حوزه روان شناسی مثبت تألیف کرده است که از میان آن ها، شش کتاب به موضوع نظریۀ امید اختصاص یافته است.
امید نیروی قابل توجهی است که، بررسی نظری و کاربردی آن در جهت بهبود عملکرد به خصوص برای محیط‌های آشفته امروزی مورد نیاز است(سلیگمن ،کاسلو، آلوی، پیترسون،تنن باوم و آبرامسون70، ‌1984).
3-2 تعریف امید
برای امید تعاریف متعددی ارئه شده است. نیرویی لازم برای زندگی ای پویا(نووتنی71،1989)؛ اهمیت حمایت شدن از سوی دیگران(بلند و دارلینگتون72، 2002)؛ برقراری ارتباط نزدیک با ارزش های شخصی و اهداف(هاملستین و روث73،2002)؛ توان دنبال کردن کارهای روزانه(چرانک، استانگلینی و اسلاد74،2008) و امید را اساس پشتکار افراد دانسته اند(اسنایدر، لاپوینته، کراسون و ایرلی75،1998). فرانک(1968-1975) امید را به‌عنوان یک فرایند مشترک در رویکرد درمانی مفهوم‌سازی کرد(لاینلی و ژوزف76،2004). بروینکس و ماله (2005)، پایرو (1994) و ارنست بلاچ (1986) نشان دادند که در واقع اکثر مردم امید را به‌عنوان یک هیجان توصیف می‌کنند(بهاری، 1390). اوی ریل، کاتلینو چاون(2004) این مفهوم را حالت شناختی تعریف کرده و بیان می‌کنند وقتی اهداف دارای ویژگی‌های دست‌یافتنی، تحت کنترل، مهم، جامعه‌پذیر و اخلاقی باشند، امید شکل می‌گیرد(به نقل از اسنایدر، شان و لوپز،2007).
4-2 نظریه امید اسنایدر
زیر بنای فکری نظریه امید، به آثار ارائه شده از سوی کاتلین و چان77(1990) و استوتلند78(1969) بر می گردد که در آن، امید به عنوان انتظار فرد برای موفقیت در دستیابی به هدف، تعریف شده است. این انتظار، خود دارای دو بُعد گذرگاه و عامل است؛ یعنی عامل + گذرگاه = امید(اسنایدر،2000).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

اسنایدر؛ امید را سازه ای شامل دو بعد دانسته است، یکی توانایی طراحی گذرگاه هایی به سوی هدف های مطلوب با وجود موانع، و دیگری توانایی ایجاد انگیزه برای شروع و تداوم حرکت در این گذرگاه ها(کار، 1385). همان طور که در این تعریف، مشخص است، نظریۀ امید اساس نظریه های شناختی است؛ به دیگر سخن، فرایندی شناختی است که تبعاتی هیجانی دارد(اسنایدر، 2002)؛ بنابراین، طبق این نظریه، امید یک هیجان انفعالی نیست که تنها در لحظه های تاریک زندگی پدیدار شود بلکه فرایندی شناختی است که افراد به وسیله ی آن به صورت فعال برای دست یابی به اهدافشان تلاش می کنند. از نظر اسنایدر، امید فرایندی است که طی آن، فرد هدف های خود را تعیین می کند، راه کار هایی برای رسیدن به آن ها می سازد و انگیزۀ لازم را برای اجرای این راه کار ها ایجاد و در طول مسیر حفظ می کند( اسنایدر، 1994).
1-4-2 ابعاد امید در نظریه اسنایدر
1-1-4-2 اهداف
نظریه ی امید بر مبنای ضرورت هدف ها بنا شده و هدف، یکی از ابعاد کلیدی این نظریه است. تقریبا تمام آنچه یک فرد انجام می دهد، به سمت دست یابی به هدفی است و شامل هر چیزی است که خود فرد مایل است به آن برسد و آن را انجام دهد، یا اینکه آن را تجربه یا ایجاد کند. هدف ها نیروی محرک هر رفتاری هستند و می توانند در دامنه ای گسترده، از حرکتی ساده برای بیدار شدن در هنگام شنیدن زنگ ساعت تا تعمیر بخشی از یک هواپیما و گاه به پیچیدگی کسب یک مدرک دانشگاهی قرار داشته باشند(ولز79، 2005). از طرفی در نظریه امید، هدف ها منبع اصلی هیجان هستند. هیجان مثبت، ناشی از دست یابی به هدف یا تصور نزدیک شدن به آن است؛ در حالی که هیجان منفی، ناشی از شکست در دست یابی به هدف یا تصور دور شدن از آن است. با توجه به وجود این پیوند بین دست یابی به هدف و عاطفه ی مثبت، ممکن است به نظر برسد که بهترین راه کار، تعیین هدف های آسان و دست یافتنی است؛ اما افراد دارای امید بالا، معمولاً به دنبال هدف هایی هستند که میزانی از عدم قطعیت و یا سطح دشواری متوسط داشته باشند؛ یعنی اندکی دشوار تر از هدف های قبلی شان باشند(اسنایدر،2002). هدف ها باید دارای ارزش کافی باشند تا تفکر هشیار فرد را به خود مشغول کنند. هدف های امیدوارانه، دارای مقداری از عدم قطعیت هستند و هدف هایی که احتمال دست یابی به آن ها صد در صد باشد، نیازمند امید نیستند. از آن سوی، هدف هایی که احتمال دست یابی به آن ها صفر باشد نیز مستلزم امید نیستند(اسنایدر،2000). بنابراین، طبق این نظریه، بهترین هدف ها آن هایی هستند که انگیزۀ فرد را افزایش دهند و پایدار باشند؛ یعنی به صورت دقیق مشخص شوند، میزان دشواری متوسط داشته باشند و در آینده ای نزدیک، به وقوع بپیوندند(ولز، 2005؛ به نقل از علاءالدینی،1387).
2-1-4-2 تفکر گذرگاه )مسیر های رسیدن به هدف(
این گونه تفکر، عبارت است از توانایی ادراک شده ی فرد برای شناسایی و ایجاد مسیرهایی به سمت هدف(اسنایدر، 1994). از آنجا که ممکن است برخی طر ح ها با شکست مواجه شوند، افراد دارای امید زیاد، برای مقابله با موانع احتمالی، چندین گذرگاه را در نظر می گیرند. شایان ذکر است که آثار سودمند امید، تنها ناشی از توانایی واقعی در ایجاد گذرگاه ها نیست؛ بلکه نتیجۀ این ادراک است که در صورت لزوم می توان چنین گذرگاه هایی را تولید کرد(اسنایدر،1994).
3-1-4-2 تفکر عامل
این گونه تفکر، بُعدی انگیزشی برای به حرکت در آوردنِ فرد در مسیرهای تعیین شده برای رسیدن به هدف است. اسنایدر وهمکاران(1991) تفکر عامل را نه تنها انرژی روانی متمرکز بر هدف، بلکه احساس مصمم بودن در دست یابی به هدف تعریف کرده اند. از نظر آن ها، این نوع انگیزه ی متمرکز بر هدف، در جمله هایی همچون “من می توانم این کار را انجام دهم”، “من به آن خواهم رسید” و… نمایان می شود. این مفهوم بسیار شبیه به انگیزه است؛ به اضافه ی باور به این مسئله که با تلاش و توانایی می توان به هدف رسید. همچنین طبق نظریۀ امید در روان شناسی، در طول درمان، تفکر عامل( انگیزه)، به دو شیوۀ متفاوت افزایش می یابد: یا به طور مستقیم هدف قرار می گیرد ویا به طور غیر مستقیم، با افزایش تفکر گذرگاه تقویت می شود(اسنایدر، 2000، به نقل از علاء الدینی،1387). از سویی دیگر، روا ن شناسان معتقدند آدمی بدان سبب به رفتاری اقدام می کند که انتظار دارد آن رفتار، به روی دادی مطلوب به نام هدف منجر شو(انگیزش مثبت) ویا از روی دادی نامطلوب جلوگیری کند؛ در نظریه امید، بیشتر بر انگیزش مثبت تأکید می شود و از انگیزش منفی سخنی گفته نمی شود(فلدمن80 و اسنایدر،2005).
2-4-2 نقش موانع در پرورش امید
برای داشتن تفکری امیدوارانه باید یاد بگیریم چطور با موانع روبرو شویم و بدین منظور باید گذرگاه هایی مختلف را در نظر بگیریم؛ به عبارت دیگر، تفکر امیدوارانه با غلبه بر موانع ایجاد می شود؛ پس موانع، لزوماً از زندگی حذف نمی شوند و حتی می توانند باعث ارزشمند تر شدن هدف شوند(اسنایدر،2000).

دسته بندی : پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید